
رسانه های ضد جریان مقاومت چه تصویری از سیاست های ایران می سازند
پاتک رسانه ای
مقدمه / با روی کار آمدن دولت سیزدهم و سر دادن شعارهای انقلابی و عدم نگاه به غرب موجی از امید را نسبت به سیاست خارجی منطقهای ایران در محور مقاومت ایجاد شد. با وجود اینکه سیاست ایران در منطقه و بخصوص نسبت به محور مقاومت به گونهای ثابت است، اما در دولت گذشته، با نگاه غرب گرایانه نسبت به محور مقاومت حالت انفعالی صورت میگرفت. اکثر گروههای محور مقاومت سیاست جمهوری اسلامی را بهعنوان مبنای کار خود قرار داده و بر اساس آن دست به کنشگری میزنند. دولت سیزدهم با توجه به تحولات منطقهای و نظم در حال شکلگیری، بهدنبال توسعه روابط خود با کشورهای منطقه بخصوص کشورهای جنوبی حاشیه خلیجفارس است. دورهای مذاکراتی با عربستان سعودی در بغداد در اوج جنگ ائتلاف سعودی علیه انصارالله و کشتار مردم یمن، سفر معاون سیاسی وزارت امورخارجه به امارات و سفر طحنون بن زاید به ایران، روابط با قطر، توسعه مناسبات با طالبان و همچنین روابط پایدار با ترکیه بخشی از عملکرد خارجی جمهوری اسلامی در حوزه منطقهای است که به طور مستقیم یا غیر مستقیم بر محور مقاومت تأثیرگذار خواهد بود. کنشگریهای گروههای محور مقاومت به تحولات در حال وقوع و نوع واکنش ایران به این کنشها باعث شده است که یک موجی رسانهای مبنی بر تقدم منافع ایران بر سایر گروه مقاومت در اذهان ادراکسازی شود. بخصوص آنکه رسانههای دولت نتوانستند پروژه اقناعسازی را نسبت به این تحولات در حال وقوع پیوست بزنند.
سیاستهای منطقهای ایران در دولت سیزدهم
دولت سیزدهم با شعار اولویت دادن به همسایگان و اهمیت به مناسبات منطقهای، امری که در دولت قبل بسیار کم افق بود، سیاست خارجی خود را دنبال میکند. اتخاذ رویکرد عملگرایانه، امری که بارها و بارها از زبان رئیس دستگاه سیاست خارجی ایران، آقای عبداللهیان مطرح شد. اتخاذ رویکرد عملگرایانه بهدنبال افزایش نقش ایران در مناسبات منطقهای و همچنین کاهش تنشها در منطقه است. به همین دلیل ایران بهدنبال این است که روابط خود را با کشورهای همسایه منطقهای بخصوص کشورهای جنوبی خلیجفارس ترمیم کند.
در ماههای گذشته شاهد تغییراتی ملموس در سیاست منطقهای ایران بودیم به گونهای که حتی کشورهای جنوبی خلیجفارس با وجود کارشکنی در برابر ایران، اما از تغییر موضع ایران استقبال کرده و بهدنبال افزایش روابط با جمهوری اسلامی هستند که سفر منطقهای وزیر امور خارجه و معاون سیاسی به کشورهای حاشیه خلیجفارس و مذاکراتی با عربستان در بغداد و سفر مهم مشاور امنیت ملی امارات به تهران در راستای تحولات جدید منطقهای است.
با وجود این منطقه غرب آسیا شاهد تحولاتی میدانی و سیاسی بسیار مهم است. جنگ یمن، بحران سوریه و خروج امریکا از عراق و از منطقه، باقی مانده تروریسم داعشی و حضور رژیم صهونیستی در منطقه خلیجفارس از جمله رویدادهای مهم جاری در این منطقه است که جمهوری اسلامی به همراه گروههای مقاومت بهدنبال مدیریت و حل و فصل این بحرانها است. بحران هایی که هرکدام از گروههای مقاومت را درگیر خود ساخته و باعث کنشگریهای مختلف در منطقه شده است که در مهمترین و آخرین کنش این گروهها، عملیات طوفان یمن انصارالله در تاریخ 17 ژانویه سالجاری که فرودگاه و پالایشگاه ابوظبی را هدف مورد هدف قرار گرفت.
وضعیت اقتصادی کشور و عقب نماندن از تحولات منطقهای و بینالمللی باعث شده است، مسائل اقتصادی و همکاری تجاری بین جمهوری اسلامی و همسایگان خود از یک سو و سیاست دولت مبنی بر استفاده از ژئوپولتیک کشور برای ترانزیت و تبدیل شدن به هاب ترانزیتی منطقه از سویی دیگر، همکاریهای ایران با کشورهای پیرامونی خود با وجود تنشها، بهبود یابد. امری که میتواند دستاوردهای اقتصادی و تجاری برای کشور باشد و همچنین موقعیت و نقش ایران را در تحولات منطقهای و بینالمللی مطلوبتر کند و تأثیراتی را بر کشورهای محور مقاومت داشته باشد.
بازنمایی سیاستهای منطقهای ایران
با وجود اینکه رسانههای مختلف محور مقاومت همواره رویدادهای و تحولات جمهوری اسلامی را مثبت ارزیابی میکنند و بخوبی این تحولات را پوشش رسانهای میدهند، اما با وجود این در فضای مجازی و در تحلیلهای رسانهای میتوان متوجه شد که حالت دوگانهای بر فضای حاکم بر این رسانهها وجود دارد. به گونهای که در فضای مجازی و بخصوص در بین علاقهمندان به جمهوری اسلامی، در کشورهای محور مقاومت از ابزاری بودن این گروهها برای نقش آفرینیها ایران و به چالش کشیدن قدرتهای بزرگ بخصوص امریکا صحبت میشود.با آوردن مثالهایی از روابط ایران با آذربایجان و ارمنستان و ادعای حمایت ایران از ارمنستان با وجود شیعه بودن مردم آذربایجان، طوری عنوان میشود که آنچه برای جمهوری اسلامی مهم است، پیشبرد منافع خود است. هرجا منافع جمهوری اسلامی اقتضا بکند جمهوری اسلامی رفتار متفاوتی خواهد داشت. برای مثال در عراق و در بین علاقهمندان به جمهوری اسلامی و حشد الشعبی همین امر ملاحظه میشود به گونهای که حتی در برابر خروج امریکا از عراق ایران به دو گونه متفاوت رفتار میکند، در صورتی که مذاکرات ایران در وین شکست بخورد، تحولات میدانی عراق بیشتر میشود و بر عکس.
یکی از آخرین تحولات که بازخورد بسیار مهم و ضریب بسیار بالایی در رسانههای محور مقاومت داشت و موجی از شادی و شعف را در این رسانههای و در فضای مجازی این گروه ایجاد کرد، حمله 17 ژانویه انصارالله به امارات بود. این حمله که با واکنشهای مختلفی در بین گروههای مقاومت داشت، اما از سوی برخی افراد در ایران تلویحاً محکوم شد. این درحالی است که در حمله انصارلله به پالایشگاه آرامکو، دستگاه سیاست خارجی آن را حق مشروع در برابر جنایتهای سعودی میدانست.این دوگانگی در موضعگیری که بستگی به نزدیک شدن یا دور شدن جمهوری اسلامی به کشورهای جنوبی خلیجفارس دارد، موجب ایجاد ادارکسازی منفی نسبت به سیاستهای منطقهای جمهوری اسلامی شده است.در سوی دیگر با وجود مخالفتهای گروه مختلف شیعی بخصوص چهارچوب همانگی با ریاست مجدد محمد حلبوسی بر پارلمان عراق، اما از سوی رئیس مجلس ایران، پیام تبریک برای انتخاب مجدد حلبوسی ارسال شد. این درحالی است که یک روز بعد از انتخاب حلبوسی، دادگاه فدرال عراق با توجه به حواشی صورت گرفته در جلسه اول پارلمان، فعالیتهای هیأت رئیسه را به حالت تعلیق دارآورده بود.
سیاستمداران محور مقاومت بخصوص در عراق و لبنان اعتقاد دارند که دیدگاه در مورد این محور تغییر حاصل نشده است و آنچه در حال شکلگیری مسائلی است که سایرین در حال رقم زدن آن هستند.
پیشنهادات و اقدامات لازم
اینکه هر کشور برای خود یک ساختار تصمیمگیری مستقلی دارد بر کسی پوشیده نیست و جمهوری اسلامی در حوزه تصمیمگیری جزو کشورهایی است که نظام تصمیمگیری در آن کاملاً بهصورت باز و میز گردی و با دخالت ارگانها و نهادهای مختلف صورت میگیرد و این یک مزیت مثبت در مراتبی برای ایران محسوب میشود. اما با توجه به رویکرد تمدن ساز و انقلابی ایران، در حوزه منطقهای و جهانی این تصمیمات بر کشورهای دیگر بخصوص گروههای محور مقاومت تأثیرگذار خواهد بود. در داخل نسبت به برخی از اظهار نظر افراد انتقاداتی وجود دارد و در کشورهای محور مقاومت همچنین رویکردی ساری و جاری است. امری که شاید در کوتاهمدت بتوان از آن عبور کرد، اما در میانمدت و بلندمدت میتواند از جنبه رسانه ای برای ایران منفی باشد .
در همین راستا پروژه اقناعسازی سیاست خارجی یکی از مهمترین مؤلفههای برای مخاطبان داخل و خارج جمهوری اسلامی است امری که در داخل با چالشهایی همراه است و در کشورهای محور مقاومت به سمت چالشی شدن در حال حرکت است. در صورتی که اقناعسازی صورت نگیرد، میتوان در بلند مدت به دستاوردهای منطقهای ایران ضربه بزند.

تلاش های میدانی امریکا برای عدم خروج از عراق
دست و پا زدن برای ماندن
مقدمه / با خروج امریکا از افغانستان، همه نگاهها و تحولات به عراق معطوف شده است، جایی که نیروهای امریکایی، طبق مصوبه پارلمان این کشور در سال 1398، باید تا پایان سالجاری میلادی که چند روزی به آن باقی نمانده است، خاک عراق را ترک کنند. شکست و نحوه خروج امریکا از افغانستان، موجی از انتقادات را به دولت جو بایدن تحمیل کرد. امریکا اکنون هم در داخل و هم در منطقه توسط هم پیمانان خود تحت فشار قرار گرفته است. همپیمانان امریکا همچون ترکیه و عربستان، به خوبی میدانند که بدون حضور نظامی امریکا در منطقه توانایی ایجاد موازنه قدرت را ندارند.
تجربه جنگ بینالمللی تروریسم علیه محور مقاومت، باعث شد که این کشورها بیش از گذشته نسبت به خروج امریکا از عراق و منطقه نگران باشند. با توجه به این وضعیت، امریکا به دنبال این است که حضور نیروهای نظامی خود را برای مدت یک سال دیگر در عراق تمدید کند. ایالات متحده میخواهد با تغییر وضعیت نیروهای نظامی خود به نیروهای مستشاری، فشار به دولت مرکزی از ناحیه گروههای مقاومت را کم کند. چیزی که ایالات متحده نیاز دارد، زمان است.امریکا در حال حاضر با سه جبهه در حال نبرد است؛
با جمهوری اسلامی در ابعاد منطقهای و هستهای
با روسیه بر سر مسأله اوکراین
با چین با عنوان خطر بزرگ تهدید کننده هژمونی
حالا ایالات متحده باتوجه به چالشهایی که در پیش رو دارد برای توجیه حضور نظامی خود در عراق کارتهای بازی خود را در این کشور فعال کند. امریکا در حال حاضر در عراق چهار کارت بازی دارد که به نوبت و یا با همدیگر در حال استفاده کردن از آنها میباشد.کارتهای بازی امریکایی در عراق عبارتند از؛
تروریسم داعش
تنش بین اقلیم کردستان و دولت مرکزی عراق بر سر مناطق مورد منازعه
استفاده از گروه تشرینها (موافقان حضور امریکا در عراق که از شیعیان هستند)
دولت همسو با سیاست امریکا
الف) تروریسم داعش
یکی از دلایل اصلی بازگشت امریکا به عراق بعد از خروج در دوران اوباما، مبارزه با تروریسم داعشی بود. امریکاییها به بهانه مبارزه با داعش، حضور نظامی خود را توجیه میکرد. با شکست خلافت خود خوانده داعش توسط محور مقاومت و حشد الشعبی در این کشور، اکنون این گروه به صورت هستههای بسیار کوچک در بیابانهای الانبار، استان صلاحالدین، استان نینوا و کرکوک حضور فعال دارند. داعشیها با حمایت و پشتیبانی امریکایی در عراق در حال بازسازی خود و اقدام علیه گروههای مقاومت عراقی و حشدالشعبی است، به گونهای که از حدود دو ماه گذشته تاکنون عملیات داعش در عراق شدت بیشتری گرفته است. اکنون به غیر از بمبگذاریها و انتحاریها، داعش در قالب هستههای چند نفره و شبانه به روستاها و پاسگاههای نظامی عراقی حمله میکنند.
منابع امنیتی عراقی اعلام کردند: افراد مسلح ناشناس که گفته میشود از عناصر باقیمانده داعش هستند به روستای کردنشین لهیبان از توابع شهرستان الدبس در استان کرکوک حمله کردند و پس از آواره کردن مردم، خانههای آنها را به آتش کشیدند. هرچند بعد از عملیات مشترک ارتش و پیشمرگهها در این منطقه بار دیگر از وجود تروریستها داعش پاکسازی شده است، اما به نظر میرسد این گروهک تروریستی عملیات خود را در عراق افزایش خواهد داد. در آخرین تحرکات این گروه در عراق در بصره عراق در جنوب این کشور یک خودروی بمبگذاری شده در نزدیکی بیمارستان الجمهوری منفجر شد که طبق اطلاعات اولیه در این انفجار تروریستی ۱۲ نفر شهید و ۲۵ تن دیگر مجروح شدند. در طی دو ماه گذشته داعش 80 عملیات نظامی در کشور عراق انجام داده است.
ب) منازعه اقلیم کردستان و دولت مرکزی بر سر مناطق مورد منازعه
از سال 2003 و سقوط صدام حسین، پیشروی کردها در برخی مناطق شمال عراق افزایش پیدا کرد و توانستند بهطور کامل بر اربیل و استان سلیمانیه و کرکوک مسلط شوند. با تسلط داعش بر استان نینوا و پیشروی به سمت شمال عراق، کردها از بسیاری از مناطق شمالی عراق به سمت اربیل و سلیمانیه عقبنشینی کرده و داعش به چند کیلومتری اربیل رسید. پس از شکست داعش، حشدالشعبی بر بخشهایی از مناطق عراق مسلط شد. اعلام استقلال در سال 2017 توسط اقلیم کردستان، تنشها را بین دولت مرکزی و اقلیم کردستان افزایش پیدا کرد و دولت مرکزی توانست بار دیگر بخشیهایی از مناطق شمالی را آزاد کند.
طبق نقشه مناطقی که به رنگ صورتی است، مناطقی هستند که توسط دولت مرکزی آزاد شده است و اکنون اقلیم کردستان ادعا میکند که ارتش و حشدالشعبی باید از این مناطق عقبنشینی کند. کردها با استفاده از ابزار داعش و تحریک آنها برای حمله به این مناطق سعی میکنند در مناطق مورد منازعه با دولت مرکزی پیشروی داشته باشند. تحولاتی را که در روستاهای استان کرکوک در حال روی دادن است میتوان در همین راستا تحلیل کرد.
ج) استفاده از گروه تشرینیها
تشرینیها گروهی شیعی و مستقر در استان ذی قار شهر ناصریه میباشند. این گروه تحت حمایت امریکا هستند. تشرینیها با حمایت امریکا توانستند در طی فتنه جوکر به دولت عادل عبدالمهدی فشار بیاورند و سرانجام موجب استعفای وی شدند. امریکا همواره روی یک اپوزیسون غرب گرای شیعی حساب باز کرده است تا بتواند از اقدامات و فعالیتهای این گروه در عراق برای پیشبرد امور خود استفاده کند. برگزاری تجمعات ضد دولتی، حمله به اماکن نظامی و دفاتر گروههای مقاومت و حشد الشعبی، ایجاد آشوب و ترور بخشی از فعالیت تشرینیها که مستقیماً زیر نظر سفارت امریکا در بغداد است اداره میشوند.
د) دولت همسو با سیاستهای امریکا
نتایج انتخابات اکتبرسالجاری میلادی باعث شده است که امریکا از وضعیت اختلاف پیش آمده بین گروههای شیعی بخصوص بین جریان صدر و سایر گروههای عراقی استفاده کند و به دنبال این است که بتواند یا وضعیت فعلی را حفظ کند یا دولتی با کمترین میزان چالش در عراق سر کار باشد. دولتی که ضمن همسو بودن با سیاستهای امریکا بتواند یک موازنه قدرت با جمهوری اسلامی و حشدالشعبی در عراق ایجاد کند.